Nieuws

Als je Patrimonium’s Hof binnenloopt, merk je direct dat het geen standaard wooncomplex is. De gebouwen, daterend uit 1915, vormen samen een karakteristiek hofje met een binnenring en een buitenring — een opzet die je vandaag de dag nauwelijks nog tegenkomt. Het geheel, inclusief de centrale fontein, is sinds 2007 aangewezen als rijksmonument.

De afgelopen jaren is het monument grondig vernieuwd. Terwijl aannemers zich richtten op de bouwkundige renovatie van funderingen, gevels en dakconstructies, richtten wij ons — vanuit SmitsRinsma — op het volledige ontwerp en de technische uitwerking van de buitenruimte. Voor mij persoonlijk werd het een project waarin ontwerp, erfgoed en techniek op een bijzondere manier samenkwamen.

Onze samenwerking met Hef Wonen gaat al tientallen jaren terug. Wat ooit begon met regulier beheer van gezamenlijke tuinen in Rotterdam-Zuid, groeide uit tot een partnerrol bij herinrichtingsprojecten. Bij Patrimonium’s Hof kwamen die twee werelden samen: de kennis van beheer én de strategische blik op inrichting en gebruik.

In 2021 startten we met voorbereidende onderzoeken, waaronder ecologische inventarisaties en vergunningstrajecten. De binnentuinen moesten tijdelijk worden vrijgemaakt om de renovatie van het casco mogelijk te maken, waarmee de basis werd gelegd voor een volledig nieuwe inrichting.
Historisch bestond de binnentuin uit individuele percelen met hoge schuttingen en weinig open zicht. Bewoners deelden de ruimte eigenlijk alleen in naam. Het nieuwe ontwerp moest een vriendelijker en meer verbonden hof creëren zonder het karakter van de privéruimtes te verliezen.

Daarom kozen we voor:

• kleine privézones direct achter de woningen
• één doorlopend pad dat een logische route door de binnentuin vormt
• plekken waar groen, zitgelegenheid en openheid elkaar versterken

Op locaties waar logische overgangen lastig waren, hebben we bewust gekozen voor groene ‘accentplekken’ met beplanting, een bankje en een boom. Het zijn precies die punten waar bewoners even blijven staan of een praatje maken — kleine ingrepen die de sociale structuur van het hof versterken.

Hoewel het ontwerp op papier helder leek, bracht de uitvoering veel precisiewerk met zich mee. Door het funderingsherstel en verschillen in woningpeilen liepen de hoogtes per woning uiteen. Dat vroeg om nauwkeurige afstemming:

• exacte inmeting van niveaus
• aansluiting van dorpels en terrassen op het pad
• het creëren van een rustig straatbeeld ondanks variatie in oude bouwdelen

Het is het soort technische finesse dat je niet direct ziet, maar dat hét verschil maakt tussen ‘het werkt’ en ‘het voelt kloppend’.
De oude binnentuinen varieerden van volledig versteend tot juist overbegroeid. Veel beplanting was niet te behouden of te verplanten, mede door de vochtige ondergrond. Daarom ontwierpen we een nieuwe groensamenstelling met verschillende lagen:

• hagen voor structuur
• bomen voor hoogte en schaduw
• struiken en vaste planten voor kleur en ecologie

De nieuwe bergingen kregen groene daken, zodat het groen ook in de hoogte terugkomt. Daarnaast zijn ecologische maatregelen geïntegreerd, zoals nest- en vleermuiskasten en structureel groen dat biodiversiteit ondersteunt.